Dilemma: de E-bike en duurzaamheid

De E-bike is niet meer weg te denken uit het straatbeeld. We zijn heel blij dat ze er zijn, maar er zijn wel een aantal ontwikkelingen en overwegingen die onderbelicht blijven en waar de fietsindustrie en de consumenten toch ook eens over na zouden moeten denken.

Zoveel mensen, zoveel wensen en dus ook zoveel verschillende E-bike concepten. Een E-bike is een samenvoeging van twee totaal verschillende productgroepen met sterk uiteenlopende eigenschappen en grote verschillen qua onderhoud en levenscyclus. Een stadsfiets wordt gekruist met een wasmachine, een mountainbike met een krachtige boormachine en een toerfiets wordt bekrachtigd door de ruitenwissermotor van een Volkswagen Golf. Fabrikanten, fietsenmakers en consumenten hebben nu te maken met technieken die voorheen voorbehouden waren aan o.a. witgoedwinkels, elektronicazaken, bouwmarkten en autodealers. Dat vraagt de nodige aanpassingen.

Verder hebben alle fietsfabrikanten zo hun eigen opvattingen over de plaatsing van de elektromotor in combinatie met de verschillende versnellingssystemen. Je hebt voorwielmotoren, middenmotoren en achterwielmotoren. Welke motoren passen het beste bij de gewenste transmissies en de uiteenlopende gebruiksdoelen van de fiets? En wat zijn de voor- en nadelen van ieder concept voor de nabije en verre toekomst? Het vraagstuk dat wij hier graag aan toevoegen is:

 

Is de E-bike wel een beetje duurzaam?

Wij hebben in de loop der jaren alle soorten E-bikes in de winkel en werkplaats voorbij zien komen en hebben ervaren dat er grote verschillen bestaan m.b.t. de levensduur van het geheel en hoe E-bikes over een langere periode onderhouden, gerepareerd en/of geupdate worden en de kosten daarvan. Voor accu's geldt voor iedere E-bike, duur of goedkoop, hetzelfde: deze gaan gemiddeld vier à vijf jaar mee. Deze moeten op correcte wijze afgevoerd en gerecycled worden of je laat ze reviseren. Een opmerkelijke ontwikkeling is echter dat wij sinds de komst van de E-bike de hoogte van de berg oud ijzer achter onze werkplaats steeds harder hebben zien stijgen.

Wij verkopen natuurlijk graag veel nieuwe fietsen, maar we moeten het volgende ook niet vergeten:

Wanneer een nieuwe fiets in dienst treedt, wordt er elders een oude fiets afgedankt.

Omwille van een mooi design worden de elektrische ondersteunings-systemen steeds vaker ín het rijwielgedeelte geïntegreerd. Heel mooi natuurlijk, maar helaas hebben de elektrische componenten een véél beperktere levensduur dan het rijwielgedeelte zelf, terwijl de prijzen van de elektrische onderdelen best wel hoog kunnen zijn. Wat bijvoorbeeld te doen als het betreffende systeem na een paar jaar niet meer door de fabrikant geleverd wordt en een nieuwer type motor niet meer past? Zo zijn van de Bosch motoren de eerste, tweede én derde generaties níet uitwisselbaar.

Door keiharde concurrentie van (te) goedkope nieuwe E-bikes zijn de middenklasse en premium E-bikes van veel A-merken relatief snel economisch total-loss, omdat de hoge reparatie- of updatekosten voor velen niet opwegen tegen de prijs van een nieuwe E-bike uit een lager segment. Er zullen niet veel mensen zijn die meerdere keren €1000,- in hun E-bike investeren om de levensduur met een X aantal jaren te verlengen. Veel E-bikes in de lagere prijsklassen zijn zelfs al na zo'n 5 jaar economisch total-loss als enkel de accu vernieuwd moet worden! Dan is de restwaarde van het hele apparaat nul, terwijl het niet-elektrische rijwielgedeelte zelf nog vele jaren mee zou kunnen. En zo belanden veel E-bikes, waarvan het rijwielgedeelte technisch vaak nog in perfecte staat is, op de schroothoop.

Bij een elektrische fiets moeten we ons realiseren dat we een elektrisch apparaat kopen waarvan het rijwielgedeelte, net als de behuizing en trommel van een wasmachine, 'collateral waste' is. De E-bike is een nieuwe vorm van chemisch afval en grof vuil geworden, een wegwerpproduct die de berg afgedankte laptops, telefoons, brommers, koelkasten en wasmachines flink verhoogt...

Afgedankte E-bike

Nu horen we je denken: "Dat wordt toch allemaal keurig gerecycled?" Ja, natuurlijk moet er zoveel mogelijk gerecycled worden, het is zelfs verplicht, maar ook dit kost veel energie. En recycling levert helaas ook nog steeds veel onverwerkbaar afval op (wat alsnog verbrand wordt) en het gaat vaak gepaard met niet-zo-milieuvriendelijke chemische processen.

Pas in 2018 heeft de EU bepaald wie er verantwoordelijk is voor het verwerken van de groeiende berg afgedankte E-bikes. Producenten en importeurs van elektrische apparatuur zijn verantwoordelijk voor het beheer van dat product in de afvalfase. Dat houdt in: rapportage van e-bikes die zij op de Nederlandse markt zetten en de inzameling en verwerking van de e-bikes aan het einde van hun levensduur. De producenten en importeurs moeten ook de financiering voor de inzameling en verwerking regelen. Ze mogen daarbij zelf bepalen hoe ze hun wettelijke verantwoordelijkheid invullen. Tot nu toe is er nog altijd geen duidelijk inzamelingsproces uitgedacht. Welke rol de winkeliers daarin gaan spelen is evenmin bepaald...

E-bikes moeten verduurzamen

Heeft het nog wel zin om een hoogwaardig en duurzaam rijwielgedeelte te ontwikkelen als de elektrische onderdelen de beperkende factor voor de levensduur van de hele E-bike zijn? Ja hoor, maar het is natuurlijk aan jou om voor jezelf te bepalen welke voor- en nadelen het zwaarst wegen. Weet ook dat duurzaamheid en prijs vaak recht tegenover elkaar staan. Een duurzame E-bike is nooit goedkoop en een goedkope E-bike is meestal niet duurzaam.

Voor een optimaal duurzame E-bike is het van belang dat het elektrische systeem zo lang mogelijk met de fiets mee kan blijven leven. Eventuele toekomstige onderhouds-, service- en compatibiliteitsproblemen dienen daarbij tot een minimum beperkt te worden.

Of... de fabrikant zorgt er al tijdens het ontwerpproces voor dat de fiets ook zónder het elektrische systeem bruikbaar blijft!

Welk E-bike concept is dan het langst houdbaar?

Voorwielmotor

Voorwielmotoren zijn eenvoudig en goedkoop toe te passen, maar zijn verre van ideaal wat betreft rijgedrag, handelbaarheid en veiligheid. Dit type motor kom je eigenlijk alleen tegen bij goedkope E-bikes. Deze zijn door de hoge update- en reparatiekosten in verhouding tot de lage aanschafwaarde en de als gevolg daarvan verwaarloosbare restwaarde verantwoordelijk voor de grootste bult afval.

Wij hebben geen E-bikes met voorwielmotor in ons assortiment.

 

Middenmotor

E-bikes met middenmotoren rijden over het algemeen erg fijn en kunnen gecombineerd worden met derailleurversnellingen en alle naafversnellingen. De middenmotor drukt echter een stevige stempel op het design en de constructie van de fiets. Door de relatief complexe constructie is de levensduur van de motor aanzienlijk korter dan die van het rijwielgedeelte en met het in het frame integreren van de motor zijn toekomstige compatibiliteitsproblemen onvermijdelijk. Daarnaast slijten de derailleurversnellingen, versnellingsnaven, tandwielen en kettingen vaak sneller doordat de motor ze extra zwaar belast.

Het meest populaire middenmotorsysteem is die van Bosch. De elektromotor zelf gaat wel lang mee, maar de beperkende factor voor de duurzaamheid zijn de lagers van de trapas. Deze hebben een levensduur van ongeveer 15.000 km tot 20.000 km en zijn niet vervangbaar. Als de lagers versleten zijn, dan moet je een compleet nieuwe motor, ter waarde van ongeveer €750,- ex. montage, laten monteren. Hoe vaak ben je bereid dit gedurende de levensduur van de fiets te doen? Na hoeveel vervangingen beschouw je de E-bike als afgeschreven en koop je een nieuwe? Deze overwegingen zijn sterk afhankelijk van de te verwachten levensduur van het niet-elektrische rijwielgedeelte en de restwaarde van het geheel.

De middenmotor vind je bij ons in modellen van KOGA en Cannondale.

 

Achterwielmotor

Achterwielmotoren rijden ook erg fijn. Ze geven een natuurlijk rijgevoel en vormen geen extra belasting voor de transmissie, omdat zij de kracht direct op het wiel overbrengen in plaats van op de trapas, tandwielen en ketting of tandriem. De elektromotor is onderhoudsvrij en indien nodig zijn de lagers van de as gewoon vervangbaar.

De keuze in achterwiel-systemen wordt steeds groter en met de compatibiliteit en vervangbaarheid zullen in principe de komende decennia geen grote problemen te verwachten zijn. Als je kiest voor een 'add-on'-systeem hoeven de motor, sensoren, kabels en vaak ook de accu géén integraal onderdeel van de fiets te zijn. Als merk X niet meer leverbaar is, dan kan alles relatief eenvoudig vervangen worden door een systeem van merk Y of Z. En mocht de accu toch in het frame geïntegreerd zijn, dan is deze altijd nog door een accuspecialist te reviseren, vaak zelfs voor dezelfde of een iets lagere prijs dan het in laten bouwen van een nieuwe officiële accu.

Een goed systeem met achterwielmotor kost op dit moment rond de €2000,-. Dat is prijziger dan de gangbare middenmotorsystemen, maar het is ook veel duurzamer en op de lange termijn voordeliger in onderhoud. De ontwikkelingen op het gebied van achterwielmotoren gaan snel en de systemen worden steeds beter en slimmer. Helaas zijn ze niet te combineren met versnellingsnaven, zoals de bij trekkingfietsers en mountainbikers zo geliefde duurzame Rohloff versnellingsnaaf.

De achterwielmotor vind je bij ons in modellen van Idworx en Santos.

En toen kwam Pinion!

Het Duitse bedrijf Pinion maakt zeer duurzame versnellingsbakken die op de plaats van het bracket in het frame gebouwd worden. Pinion concurreert met Rohloff en hun versnellingssystemen zijn eveneens uitermate geschikt voor trekkingfietsen, mountainbikes en woon-werk-fietsen. Mede dankzij deze transmissie bouwen Santos en Idworx fietsen voor het leven.

Met de Pinion versnellingsbak in het bracket kan de motor mooi in het achterwiel gespaakt worden en voor een goede gewichtsverdeling wordt de accu op de onderbuis geplaatst. Systemen met achterwielmotoren worden door meerdere merken als complete kit geleverd: motor, accu, display, bedieningsknoppen en een kabelboom. Door de kabels niet te integreren, maar gewoon buiten het frame aan te leggen, blijft het altijd mogelijk om bepaalde onderdelen of het gehele systeem los te koppelen en te vervangen.

E-bike met Pinion

Santos werkt met het systeem van GO Swissdrive en Idworx gebruikt de Neodrives van Alber.

In theorie kan iedere Idworx of Santos met Pinion als E-bike geleverd worden. Af-fabriek levert Santos E-versies van de Travel Lite+ en de Travelmaster 3+ en Idworx biedt deze optie op dit moment op de oPinion, oPinion Ti, oPinion BLT en de oPinion Ti BLT. Misschien wordt het in de toekomst ook leverbaar op de mountainbikes, maar indien gewenst, kunnen wij dit in veel gevallen nú al voor je realiseren.

Op de toekomst voorbereid

Overweeg je een niet-elektrische Idworx of Santos aan te schaffen, maar verwacht je over een paar jaar aan een E-bike toe te zijn? Dan zou het zonde zijn om de fiets alweer in te moeten ruilen op een E-bike, maar gelukkig is dit met een Idworx of Santos met Pinion geen probleem! Wij kunnen het elektrische systeem met achterwielmotor ook na een paar jaar, op het moment dat jij er aan toe bent, in jouw Pinion-fiets bouwen.

Heb je al een paar jaar een Idworx of Santos E-bike die je om wat voor reden dan ook moet verkopen? Dan kan je twee dingen doen:

  • Je verkoopt hem gewoon aan een nieuwe liefhebber die zo'n mooie, duurzame E-bike zoekt. De hoge nieuwwaarde en het duurzame rijwielgedeelte houden het lonend om te blijven investeren in reparaties en updates van de elektrische componenten.
  • Als een directe verkoop niet blijkt te lukken, dan kunnen we de elektrische delen altijd nog verwijderen en een normaal achterwiel plaatsen, zodat je je E-Idworx of E-Santos alsnog als een gewone fiets kunt verkopen. Onze ervaring is dat deze relatief weinig afschrijven.

En is het niet fantastisch als jouw zoon of dochter later naar de middelbare school fietst of op fietsvakantie gaat met de ex-E-bike van opa of oma? Want dat is de levensduur waar we bij een Idworx of Santos over praten.

KOGA en Cannondale kiezen voor Bosch

De keuze voor de middenmotoren van Bosch wordt door KOGA en Cannondale beargumenteerd met de volgende punten:

  • Goede gewichtsverdeling (laag en centraal).
  • Betaalbaarder dan de achterwielsystemen van GO Swissdrive (Santos) en Alber Neodrives (Idworx).
  • Te combineren met naafversnellingen of de prijstechnisch interessantere derailleur.
  • Eenvoudig en comfortabel te fietsen met uitgeschakelde elektrische ondersteuning. Een achterwielmotor draait in dat geval zwaar.
  • Altijd voldoende koppel beschikbaar, ook bergop met veel bepakking en bij lage snelheid. Met een achterwielmotor kan je beter niet te lang onder 10km/u fietsen.
  • Optioneel te combineren met geïntegreerde GPS.
  • Gangbare techniek met een breed dealer- en servicenetwerk.

Cannondale kiest overduidelijk omwille van de prijs voor Bosch, omdat zij in een veel lager segment opereren dan Santos en Idworx. In Cannondale's prijssegment is Bosch simpelweg de beste optie en dit geldt ook voor de KOGA's in de prijsklasse tussen 3000 en 4000 Euro. Een Idworx of Santos met Pinion en achterwielmotor kost zomaar het dubbele.

In het hogere, duurzamere segment werkt KOGA niet met Pinion, maar met de robuuste versnellingsnaaf van Rohloff. Zoals gezegd is deze niet te combineren met een achterwielmotor. Een compleet aangeklede KOGA Signature E-WorldTraveller-S met Rohloff en tandriem kost echter wel ongeveer €2000,- minder dan een elektrische Santos of Idworx.

KOGA Signature E-WorldTraveller-S

Met KOGA's E-WorldTraveller-S heb je wel een robuuste en duurzame E-bike met een elektronisch geschakelde Rohloff-naaf die zo'n 200.000km meegaat, maar dan moet je er voor de onderhoudskosten dus wel rekening mee houden dat de Bosch-motor bij intensief gebruik pakweg iedere 17.000 km vervangen moet worden. Hoeveel Bosch motoren en tandriemen je in de loop der jaren zal gaan verslijten, is natuurlijk afhankelijk van hoe intensief je de fiets gaat gebruiken, maar de fiets is het wel waard om vele jaren technisch up-to-date te houden. Dat moet ook wel, want deze E-KOGA kan niet naar een gewone niet-elektrische fiets omgebouwd worden, zoals bij iedere fiets met Pinion transmissie wel kan.