Shimano Dura Ace & Ultegra Di2

Met de nieuwe Shimano Dura Ace Di2 en Ultegra Di2 schakelgroepen is het nu mogelijk om te schakelen als een profrenner. Het schakelen gaat makkelijker; zonder inspanning en sneller door simpelweg het aanraken van de knoppen onder de remhendels.

"Control at your fingertips", zo luidt de slogan van Shimano.

shimano-ultegra-di2-01

Is Di2 nu een zoveelste vergezochte gimmick, of is het daadwerkelijk een verbetering ten opzichte van reeds bestaande systemen? Dat wilden we natuurlijk wel eens uitzoeken en dus zijn we er zelf mee gaan rijden. Onze conclusie: het is inderdaad een verbetering! Het schakelt gewoon superstrak! Even een tikje tegen het knopje en - tsjak - de ketting valt of klimt uiterst nauwkeurig op een ander blad. Vooral de voorderailleur schakelt vele malen beter naar het grote blad dan je zelf met een lange zwengel aan je linker remhendel voor elkaar zou kunnen krijgen.

De perfecte werking van het Di2-systeem is al lang aangetoond. Sinds 2008 rijden er pro-tour teams mee rond. Deze begonnen voorzichtig, eerst met enkele renners in hun team, maar inmiddels zijn volledige teams uitgerust met het elektronische Di2, ook in de wedstrijden die eerst als risico bestempeld werden, zoals Parijs-Roubaix. De ervaringen zijn dat Di2 juist in deze extreme omstandigheden zijn waarde bewijst. 

Hoe werkt het Shimano Di2 systeem?

In iedere remgreep van de Dura Ace en Ultegra groepen zitten twee tiptoetsjes. Hiermee worden elektromotortjes in de derailleurs aangestuurd, welke gevoed worden door een kleine accu. Er zijn dus geen conventionele derailleurkabels meer aanwezig die middels een lange slag van je remhedel de derailleurs bedienen, alles gebeurt elektronisch.

shimano-di2-werking-01

Uiterlijk zijn er op het eerste gezicht niet zoveel verschillen. Cassettes, naven, remklauwen, cranks en trapas zijn hetzelfde als van de reguliere Dura Ace en Ultegra groepen. Er is natuurlijk ergens aan de fiets een accu te vinden, meestal aan de onderbuis, boven het bracket, onder de bidon en vanaf 2013 levert Shimano speciale accu's die in de zadelpen geplaatst kunnen worden. Nog mooier! Als je wat aandachtiger kijkt, dan zie je dat de derailleurs een verdikking hebben waar de elektromotor in zit.

van-nicholas-aquilo-di2-10

Het meest in het oog springende verschil is dat de remhendels slanker zijn vormgegeven doordat het STI-kabelmechanisme ontbreekt. Hierdoor zijn de remhendels lichter, maar dit voordeel wordt weer teniet gedaan door het extra gewicht van de twee elektromotortjes en de accu. De remgrepen liggen erg lekker in de hand en de schakelknopjes zitten weliswaar vrij dicht bij elkaar, maar laten zich toch heel intuïtief en precies bedienen. Ook met winterhandschoenen aan werkt het prima.

Wat verder opvalt is dat de kooi van de voorderailleur smaller is dan de bij mechanische versie. Deze is zo breed om ervoor te zorgen dat de ketting niet tegen de derailleur aanloopt bij een wat minder ideale kettinglijn. De elektronische variant kan smaller zijn, omdat deze zich continu automatisch aanpast aan de kettinglijn. Ligt de ketting achter iets te ver naar rechts of naar links, dan stelt het Di2-systeem de positie van de voorderailleur gewoon een beetje bij. Je hoeft dus zelf geen corrigerende tikjes aan de linker schakelhendel meer uit te delen.

Ook achter schakelt het systeem erg intelligent. Bij het mechanische systeem schakel je meestal in twee stappen naar een groter tandwiel. Eerst schakel je met een lange slag van je remhendel een beetje te ver, zodat de ketting mooi op het tandwiel kan 'vallen'. Vervolgens laat je de shifter weer los, waardoor het geheel op spanning komt en de ketting op z'n plek blijft. De Di2 doet eigenlijk precies hetzelfde, maar dan wel sneller en precieser. De Di2 wacht namelijk tot precies het goede punt van de tandwielen voorbij komt, om vervolgens een perfecte schakelbeweging te kunnen uitvoeren.

shimano-dura-ace-di2-groep-01

Een testredacteur van het tijdschrift Fiets zegt het volgende over Di2: "Het grote voordeel is en blijft het nauwkeurige schakelen met een lichte druk op de knop. Ik heb echt het gevoel dat dit veiliger is dan ‘vroeger’. Dat wil zeggen: ik kijk eigenlijk nooit meer naar beneden of dat de ketting ook werkelijk op het juiste kransje is gesprongen. Dat is gewoon zo, daar twijfel ik niet meer aan. Punt. De lichte bediening houdt voor mij in dat ik zelfs met één vinger kan schakelen als het nodig is, en de rest van mijn hand dus stevig om het stuur kan houden. Ook schakelen naar het grote blad, of een groter tandje, heeft niet meer zo’n grote uitwijking van mijn hand nodig. Ik voel me daar echt beter bij, zeker bij bijvoorbeeld een ritje over slechte wegen. Ook staand schakelen voelt beter, de secuurheid van het systeem geeft geen angst om op mijn bovenbuis te landen (door een overslaande ketting), maar ook weer: met 4 vingers om mijn stuur en één op de schakelknop heb ik voldoende grip om mijn fiets in bedwang te houden."

shimano-ultegra-di2-full-groupset

Het mooie van werken met stroomdraden is de extra design- en constructievrijheid die het de fietsfabrikanten oplevert. Ze hoeven zich niet teveel zorgen meer te maken over optimale kabellijnen en met de komst van zogeheten 'remote shifters' kunnen nu elders aan de fiets, waar je maar wil, extra schakelknopjes gemonteerd worden.

Voor triathleten en tijdrijders zijn er speciale remgrepen voor aero-sturen te koop, evenals knoppen die aan de uiteinden van het ligstuur gemonteerd kunnen worden. Sprinters kunnen zelfs beschikken over hun eigen 'sprinter shifters' om makkelijker in volle vaart onderin de beugels op te kunnen schakelen. Rechts schakelt een tandje zwaarder en links een tandje lichter. Voor toerrijders en klimmers die graag met de handen bovenop het stuur zitten is het mogelijk om losse duimschakelaars in het midden op het stuur te plaatsen.

shimano-di2-remote-shifters

 

Dat we met het Di2-systeem af zijn van de stalen schakelkabels heeft nog meer voordelen. Zo heb je geen last meer van een verminderde schakelwerking door inslijtende binnenkabels, vuil en vorst. Verder zal het het aangezicht van de fiets flink op kunnen ruimen als de bedrading zoveel mogelijk binnen door het frame, stuur en stuurpen geleid wordt.

Nadelen?

Is Di2 dan alleen maar zo geweldig of zitten er toch ook nadelen aan? Ja, het is geweldig, en ja, er zitten nadelen aan. Zo bestaat er natuurlijk de kans dat je opeens niet meer kunt schakelen omdat je accu leeg is. Shimano meldt echter dat je met een volle accu minstens 2000 kilometer moet kunnen fietsen. Praktijkervaringen hebben ons geleerd dat je dit aantal ruimschoots overtreft. Afhankelijk van hoeveel je schakelt, is het dubbele aantal kilometers gewoon mogelijk. Denk er gewoon voor iedere belangrijke lange tocht of wedstrijd aan je accu op te laden en dan ben je altijd verzekerd van voldoende prik voor duizenden schakelmomenten!

De testredacteur van Fiets vertelt: "Na ruim 3.000 kilometer is de accu bij standje 2 aangekomen (knipperend groen lampje). Nog voldoende om veel kilometers te blijven rijden; alleen moet ik toegeven dat ik nu al niet meer weet waar ik dat oplaadstationnetje heb gelaten in mijn overvolle schuur… Tja, als je zo weinig moet opladen…"

Wij hebben zelf een heel wielerseizoen op minder dan één acculading gedaan!

van-nicholas-aquilo-di2-08

Gewicht

Het totaalgewicht van het Di2 systeem is door de accu en de elektromotortjes iets hoger dan de mechanische versie. De Ultegra Di2 groep weegt 816 gram tegenover 785 gram voor de mechanische Ultegra. Dura-Ace Di2 is met 675 gram wat lichter dan Ultegra Di2, maar je betaalt bijna twee keer zoveel voor een gewichtswinst van slechts 141 gram. 

Compatibiliteit

Het is goed om te weten dat de elektronische Dura Ace en Ultegra componenten niet compatibel zijn. De bekabeling en de stekkertjes van de twee groepen zijn namelijk verschillend. De eerder genoemde remote shifters zijn vooralsnog uitsluitend verkrijgbaar voor de Dura Ace groep. Verder ben je voor de niet-elektronische delen (crank, lagers, wielen, remmen, etc.) vrij om te kiezen wat je wil.

Prijs

Een complete Dura Ace Di2 groep kost rond de €2300,- en Ultegra kost zo'n €1000,- minder. De meerprijs voor een Di2-systeem zal voor een groot aantal wielerliefhebbers geen onoverkomelijk probleem zijn, want hoeveel wielerliefhebbers hebben geen fiets van meer dan 6000 euro, waarbij alleen het nieuwste van het nieuwste goed genoeg is? En hebben ze die echt nodig? Een hobby mag een beetje geld kosten, toch?

Met de komst van de Ultegra-versie vallen vallen de prijzen op dit moment eigenlijk al best mee, want je hebt al een aluminium Bulls met Ultegra Di2 voor slechts €1999,-. Een prachtige, full carbon Koga Kimera met Ultegra Di2 kost €3455,- en de wonderschone titanium Van Nicholas Aquilo SE is verkrijgbaar vanaf €4.381,-.

koga-kimera-shimano-ultegra-di2

De toekomst, waar gaat het heen?

Uiteindelijk zal het elektronisch schakelen steeds meer geaccepteerd worden en zal het Di2-systeem toegepast worden op de goedkopere groepen. We verwachten dat op de lange termijn de mechanisch bediende schakelsystemen bijna geheel zullen verdwijnen. Concurrent Campagnolo heeft inmiddels ook al een elektronische variant en SRAM zal hier ongetwijfeld ook al mee bezig zijn.

Verder zal het syteem ongetwijfeld nog wat compacter worden en komen er wellicht triple uitvoeringen. Het wachten is nu op de eerste Di2-systemen voor mountainbikes! Bring it on, Shimano! De duimschakelaars zijn er al, nu alleen nog achterderailleurs met een lange kooi en triple voorderailleurs op de markt brengen.

shimano-ultegra-di2-advertentie